Bugun...


Ali İbrahim Aydın


facebook-paylas







Avans Kar Dağıtımı ve Vergilendirilmesi
Tarih: 01-12-2016 23:48:00 Güncelleme: 01-12-2016 23:48:00


AVANS KÂR DAĞITIMI VE VERGİLENDİRİLMESİ

1.    GİRİŞ

Belirli bir sermaye tahsis edilmek suretiyle kurulan şirketlerin en temel varlık nedenleri kazanç elde etmek ve ortaklarına kar payı sağlamaktır.

Ancak, şirketlerin kazanç elde etmeleri her şeyden önce varlıklarını sürdürebilmelerinin de gereğidir. Bu sebeple, kar dağıtımının aşağıda belirtilen iki temel amaç arasında bir denge sağlayacak şekilde kurala bağlanması önem arz etmektedir.
- Ekonomik yükümlülüklerini zamanında yerine getirmesi bakımından şirketin zafiyete düşmesine sebep olunmamalıdır.
- Şirket ortakları karın doğumuna en yakın bir süreçte kar payı alabilmelidir.

Teoriye uygun olarak, uygulamada da, şirket kârının kullanımı; hem Türk Ticaret Kanunu’na hem de vergi kanunlarına göre bazı kurallara uymayı ve bir takım mükellefiyetleri yerine getirmeyi gerektirmektedir. Kârın, kurallara uyulmaksızın kullanımı veya dağıtımı, şirket ve ortaklar bakımından bir kısım vergisel müeyyidelere sebep olmaktadır.

Bu sayıda, ilgili yıla ilişkin karın ortaklara aynı yıl içinde dağıtılabilmesine ilişkin düzenlemeleri vergisel yönden değerlendireceğiz.

2.    YASAL DÜZENLEMELER

Türk Ticaret Kanunu'nun 509. maddesinde kâr payı avansının, Sermaye Piyasası Kanunu’na tabi olmayan şirketlerde, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın bir tebliği ile düzenleneceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükme dayalı olarak, 09.08.2012 tarihinde Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan tebliğ ile Kâr Payı Dağıtımı Hakkındaki düzenlemeler yapılmış ve yürürlüğe girmiştir.

6 Seri Numaralı Kurumlar Vergisi Genel Tebliği ile avans kâr dağıtımı ile ilgili en son düzenlemeler yer almaktadır.

Sermaye Piyasası Kurulu tarafından; 23.01.2014 tarihli Kâr Payı Tebliği ile ortaklıkların kâr payı ile kâr payı avansı dağıtımında, kâr payının korunmasında ve kâr dağıtım politikasının belirlenmesinde uyulması gereken usul ve esaslara son şekli verilmiştir.

3.    ŞİRKETLERDE AVANS KÂR DAĞITIMI

3.1.    Tanımı

Net dönem kârı veya serbest yedek akçeler üzerinden ortaklara ve kâra katılan diğer kimselere genel kurulca dağıtılmasına karar verilen tutar kâr payı'dır. Kâr payından mahsup edilmek üzere ara dönem finansal tablolara göre oluşan kârlar üzerinden hesaplanıp ortaklara dağıtılan tutarlar ise kâr payı avansıdır.

3.2.    Kâr Payı Avans Dağıtım Şartları

Kar payı avans dağıtımının şartları şu şekilde sıralanabilir.
3.2.1.    Şirket genel kurulunca kâr payı avansı dağıtılmasına ilişkin karar alınması gerekir.
3.2.2.    Kâr payı avansı dağıtılacak hesap döneminde hazırlanan üç, altı veya dokuz aylık ara dönem finansal tablolara göre kâr elde edilmiş olması gerekir. On iki aylık dönem sonunda avans kar payı dağıtılmamasının sebebi, hesap döneminin kapanmış olması sebebiyle zaten kar payı dağıtılabilecek dönemin gelmiş olmasıdır.
3.2.3.    İlgili hesap dönemi öncesinde ödenen kâr payı avanslarının, ilgili olduğu yılın net dönem kârından mahsup edilmesi şarttır. Bu işlem yapılmadan, şirket genel kurulunca kâr payı dağıtılmasına ve kâr payı avansı ödenmesine karar verilemez.

3.3.    Genel Kurulda Toplantı Nisabı

Anonim ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerde, genel kurulca bu yönde karar alınabilmesi için sermayenin en az dörtte birini karşılayan payların sahiplerinin veya temsilcilerinin toplantıda hazır olması, bu nisabın toplantı süresince korunması ve toplantıda hazır bulunan oyların çoğunluğunun kâr payı avansı dağıtılması yönünde kullanılmış olması; limited şirketlerde ise, toplantıda temsil edilen oyların salt çoğunluğunun kâr payı avansı dağıtılması yönünde olması gerekir.

3.4.    Genel Kurul Kararında Bulunması Gereken Hususlar

Genel Kurulda kâr payı avansı dağıtımına karar verilmesi halinde, genel kurul kararında aşağıdaki hususların belirtilmesi zorunludur.
3.4.1.    İlgili Dönem Sonunda Yeterli Kazanç Oluşmaması Durumunda
İlgili hesap dönemi sonunda, yıl içinde dağıtılan kâr payı avansını karşılayacak tutarda net dönem kârı oluşmaması durumunda; net dönem kârını aşan kâr payı avanslarının varsa bir önceki yıla ait bilançoda yer alan serbest yedek akçelerden mahsup edileceği, serbest yedek akçe tutarının da dağıtılan kâr payı avanslarını karşılayamaması halinde, fazla ödenmiş olan kâr payı avanslarının yönetim organının ihtarı üzerine ortaklar tarafından şirkete iade edileceği belirtilmelidir.
3.4.2.    İlgili Hesap Dönemi Sonunda Zarar Oluşması Durumunda
i.    Varsa bir önceki yıla ait bilançoda yer alan genel kanuni yedek akçeler ile serbest yedek akçelerin öncelikle oluşan zararın mahsubunda kullanılacağı, bu akçelerin oluşan zararı karşılayamaması halinde dönem içinde dağıtılan kâr payı avanslarının tamamının yönetim organının ihtarı üzerine ortaklar tarafından şirkete iade edileceği belirtilmelidir.
ii.    Genel kanuni yedek akçeler ile serbest yedek akçelerin, oluşan dönem zararından mahsubu sonrasında bakiye serbest yedek akçe tutarının dağıtılan kâr payı avanslarından indirileceği, indirim işlemi sonucunda dönem içinde dağıtılan kâr payı avansı tutarının bakiye serbest yedek akçe tutarını aşması halinde ise aşan kısmının yönetim organının ihtarı üzerine ortaklar tarafından şirkete iade edileceği belirtilmelidir.

3.5.    Avans Kâr Payı Tutarının Hesaplanması

Dağıtılacak kâr payı avansı; varsa geçmiş yıllar zararlarının tamamının, vergi, fon ve mali karşılıkların, kanunlara ve sözleşmeye göre ayrılması gereken yedek akçelerin, varsa imtiyazlı pay sahipleri, intifa senedi sahipleri ve kâra katılan diğer kimseler için ayrılacak tutarların, oluşan ara dönem kârından indirilmesi suretiyle hesaplanır. Ödenecek kâr payı avansı, bu şekilde hesaplanan tutarın yarısını geçemez.  

Aynı hesap dönemi içinde izleyen ara dönemlerde de kâr oluşması halinde, dağıtılacak kâr payı avansı tutarı, önceki ara dönem veya dönemlerde ödenmiş olan kâr payı avansı tutarları da indirilerek hesaplanır. Ödenecek kâr payı avansı, bu şekilde hesaplanan tutarın yarısını geçemez.

3.6.    Avans Kâr Payının Ödenmesi

3.6.1.    Kâr payı avansı, dağıtım tarihleri itibarıyla ortaklara payları oranında ödenecektir.
3.6.2.    Kâr payı avansı, kârdan imtiyazlı paylara imtiyaz dikkate alınmadan ödenecektir. İntifa senedi sahiplerine, ortak olmayan yönetim organı üyelerine ve ortaklar dışında kâra katılan diğer kimselere kâr payı avansı ödenemeyecektir.
3.6.3.    Ortakların sermaye taahhüt borçları dışında şirkete borçlu olmaları halinde söz konusu borç ortağa ödenecek kâr payı avansından mahsup edilecektir.
3.6.4.    Bir hesap döneminde kâr payı avansı dağıtan ve ardından sermaye artırımı gerçekleştiren şirket, aynı hesap döneminde tekrar kâr payı avansı dağıtmak istediğinde aşağıda belirtilen esaslara uyacaktır:
i.    Sermaye artırımı sonrasında yapılacak kâr payı avansı ödemesinde, yeni ortaklara öncelik verilecektir.
ii.    Söz konusu öncelik, eski ve yeni ortakların dönem içerisinde her pay için aldıkları toplam kâr payı avans tutarları eşitleninceye kadar devam edecektir.
iii.    Eski ve yeni ortakların hesap dönemi içerisinde her pay için aldıkları toplam kâr payı avans tutarları eşitlendikten sonra, kalan kâr payı avansı tutarı veya bir sonraki ara hesap döneminde ödenecek kâr payı avansı tutarı mevcut ortaklara payları nispetinde ödenecektir.

4.    AVANS KÂR PAYININ VERGİSEL BOYUTU

4.1.    Kurumlar vergisi mükelleflerince avans kâr payı dağıtımı yapılması halinde, dağıtılan kâr payları üzerinden elde edenin hukuki niteliğine göre vergi kesintisi yapılacaktır. Kesilen vergiler, avans kâr payı dağıtımının yapıldığı aya ait muhtasar beyanname ile beyan edilecektir.

4.2.    Avans kâr payı dağıtımında kurum ortakları açısından elde etme, kurumun yıllık safi kazancının kesinleşip, kârın nakden veya hesaben dağıtıldığı, diğer bir ifadeyle avansın kâr dağıtım kararı uyarınca dağıtılan kârdan mahsup edildiği tarihte gerçekleşecektir. Şu kadar ki; bu süre, ilgili hesap dönemine ilişkin beyannamenin verilmesi gereken tarihi içeren hesap döneminin sonunu geçemeyecektir.

4.3.    Avans kâr payı dağıtılması halinde, transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı hükümleri uygulanmayacaktır. Ancak, hesap dönemi itibarıyla zarar doğması veya safi kazancın avans olarak dağıtımı yapılan kârdan düşük çıkması halinde, transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı hükümleri uygulanacaktır. Aynı husus, birden fazla takvim yılına yaygın inşaat ve onarım işlerinin bitiminde zarar doğması veya safi kazancın avans olarak dağıtımı yapılan kârdan düşük olması halinde de geçerlidir.

SONUÇ:

Avans kar dağıtımı çok uzun olmayan bir süredir mevzuatta yer almaktadır. Ancak, uygulamada avans kar dağıtımının çok da tercih edildiğini söylemek güç. Şirket ortaklarının kar payı dağıtmaktansa şirket kaynaklarını borç alacak ilişkisi çerçevesinde sürdürmeleri daha büyük vergisel yükümlülüklerin ortaya çıkmasına sebep olmaktadır. Bu itibarla, şirket ortaklarının şirket kaynaklarını kullanırken şayet mümkünse kar dağıtımı yapmalarını tavsiye ederken, avans kâr dağıtımının yapılmasında da yukarıda açıklanan yasal düzenlemelere dikkat etmelerinde mütalaa ediyoruz.
 

 





YAZARIN DİĞER YAZILARI

YUKARI