10 milyar dolarlık plastik ihracatına yerli sertifika desteği geliyor
Türk kimya sektörü son yıllarda doğrudan 30 milyar doların üzerinde ihracat gerçekleştirirken, plastik ve plastik mamulleri bu ihracatın en güçlü alt kolu olarak öne çıkıyor. Sektör 2030 için doğrudan 50 milyar dolar ihracat hedefi koyarken, sadece plastik tarafında 2025 yılı için öngörülen rakamın 10 milyar dolar olduğu ifade ediliyor.
İstanbul Kimyevi Maddeler ve Mamulleri İhracatçıları Birliği (İKMİB) Yönetim Kurulu Başkanı Adil Pelister, kimya sanayisinin sadece hammadde veya yarı mamul satan bir alan olarak görülmemesi gerektiğini; otomotivden tekstile, kozmetikten medikale kadar 45 farklı sektöre doğrudan girdi sağlayan stratejik bir yapı olduğunu söyledi. “Kimya çalışmazsa pek çok sektör çalışamaz. Plastik ve plastik mamulleri de ihracatımızın en güçlü ayağı konumunda” diyen Pelister, sektörün finansmana erişim, ölçek ve regülasyon yükü nedeniyle destek beklediğini vurguladı.
Pelister’e göre tablo sadece iç dinamiklerden kaynaklanmıyor. Çin’in ucuz enerji, düşük işçilik maliyeti, hammaddeye kolay erişim ve doğrudan ihracat desteğiyle (yüzde 13’e varan destekler dahil) agresif biçimde pazar payı aldığını ve bunun Türkiye açısından ciddi bir tehdit oluşturduğunu belirtti. “Biz bu şartlarda yüzde 13 kârlılığı peşinen garantilemiş firmalarla rekabet ediyoruz” değerlendirmesini yaptı.
Diğer yandan sektör, AB’nin Yeşil Mutabakatı ve Türkiye’de yürürlüğe girecek KKDİK (Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması) gibi düzenlemelerle artan bir uyum baskısı altında. Pelister, özellikle KOBİ’lerin hem finansal yük hem de teknik gereklilikler açısından zorlandığını, KKDİK uygulamasının sektör için ciddi maliyet yarattığını belirterek uygulama takvimi konusunda sektörün nefes alacak bir düzenleme talep ettiğini aktardı.
Bu baskılara karşı İKMİB tarafında stratejik bir adım atıldı: Kimya Teknoloji Merkezi
Bilişim Vadisi’nde kurulan Kimya Teknoloji Merkezi, plastik, kauçuk, boya ve kozmetik başta olmak üzere yüksek katma değerli kimya ürünleri için test, analiz, Ar-Ge, girişimcilik ve sertifikasyon altyapısını tek çatı altında topluyor.
Toplam 7 bin metrekare kapalı alana yayılan merkezde; enstrümantal, kimyasal, mikrobiyoloji, moleküler biyoloji, fiziksel ve mekanik test laboratuvarları kuruldu. İlk etapta 209 farklı test yapılabilecek; bunların 100’ünde uluslararası akreditasyon süreci tamamlanarak ihracatçıların ihtiyaç duyduğu global sertifikaların Türkiye’den verilebilmesi planlanıyor. Pelister, “Bu sayede firmalarımız her yıl belgelendirme için yurt dışına ödediği en az 12 milyon doları artık Türkiye’de bırakabilecek. Zaman da kazanılacak” dedi.
Pelister, merkezin özellikle plastik ve plastik ambalaj üreticilerine kritik bir avantaj sağlayacağını vurguladı. AB’nin yeni ambalaj regülasyonlarıyla (PPWR) birlikte geri dönüştürülmüş içerik oranı, çok kullanımlı ambalaj zorunluluğu, karbon izi takibi ve izlenebilirlik gibi başlıkların doğrudan ticaret şartına dönüştüğünü hatırlatan Pelister, “Artık standartlara uyum yalnızca çevre meselesi değil; ihracat izni meselesi. Bu merkezle hem üreticimize teknik destek vereceğiz hem de sürdürülebilirlik ve regülasyon eğitimleriyle firmaları 2026 sonrası oyuna hazırlayacağız” dedi.
Kimya Teknoloji Merkezi bünyesinde ayrıca 1.650 metrekarelik bir kuluçka merkezi kuruldu. Bu alanda yeni molekül, yeni hammadde, yeni formülasyon ve yapay zekâ destekli proses çözümleri geliştirmek isteyen girişimcilere altyapı sunulacak. Amaç yalnızca analiz hizmeti vermek değil; yerli teknoloji ve yerli hammadde geliştirebilen start-up’lar çıkarmak.
Pelister, bu hamlelerin sadece bugünün rekabetini yönetmek için değil, Türkiye’yi orta-uzun vadede “testi, belgesi, hammaddesi ve ürünü aynı ekosistemde geliştirilebilen” bir kimya ve plastik üssü haline getirmek için yapıldığını vurguladı. “Hammaddeyi mümkün olduğunca içeriden sağlamak, yüksek teknolojili ve katma değerli ürünü içeride geliştirmek ve tüm sertifikasyonunu yine burada almak… Bu model Türkiye’yi plastik başta olmak üzere kimyada dışa bağımlılıktan daha az etkilenen, küresel ölçekte güvenilir bir tedarikçi konumuna taşıyacak” dedi.
